ثبت اختراع بین المللی

محدوده جغرافیایی ثبت اختراع

هر کشور دارای سازمان ثبت اختراع خود میباشد و افراد میتوانند اختراع خود را در این سازمانها جداگانه ثبت کنند. روشناست که آن اختراع تنها در کشوری که ثبت شده مورد حمایت قانونی خواهد بود.

برای کاستن هزینه ثبت اختراع میتوان بستگی به ارزش و گستره استفاده، آن را تنها در یک یا چند کشور ثبت کرد.

برای دادن فرصت برای ثبت یک اختراع در کشورهای مختلف و تثبیت تاریخ آن با همکاری سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO) قرار داد همگانی بنام پیمان همکاری ثبت اختراع (PCTT) به امضا رسیده. با یک ارائه اختراع به این سازمان مخترع میتواند در مدت 30 ماه به ثبت اختراع جداگانه در کشورهای عضو بپردازد. این فرصت به مخترع اجازه میدهد پیش از پرداخت هزینه های گزاف از ارزش اختراع خود مطمئن شود. ایران نیز در این پیمان عضویت دارد.

ثبت اختراع بین المللی

اگر منظور از عبارت ثبت اختراع بین المللی این است که مخترع اختراع خود را در یک دفتر ثبت میکند و در همه کشور های دنیا حمایت می شود، باید بدانیم که چنین حمایتی وجود ندارد. طبق قوانین کشورها، حمایت قانونی از اختراعات محدود به مرز جغرافیایی هر کشور (territorial) می باشد. یعنی چنانچه شما گواهی ثبت اختراع آمریکا را داشته باشید و شخصی در کشور ایران حق اختراع شما را نقض کند، شما بر اساس ثبت اختراع کشور آمریکا نمی توانید به مراجع حقوقی کشور ایران مراجعه کنید و بر علیه آن شخص اقامه دعوا کنید.

ثبت اختراع آمریکا 

ثبت اختراع آمریکا برای مخترعانی پیشنهاد می شود که تصور میکنند اختراع آنها در این کشور خریدار دارد و یا محصول آنها فروخته خواهد شد. ثبت اختراع در آمریکا فقط حمایت از اختراع در این کشور را به ارمغان خواهد آورد.

اداره ثبت اختراعات و علائم تجاری ایالات متحده آمریکا United States Patent and Trademark Office که با نام مخفف USPTO معروف است دفتر ثبت اختراعات کشور آمریکا می باشد که در الکساندریا، ویرجینیا واقع می باشد.

این اداره کل تحت نظر وزارت بازرگانی آمریکا بوده و بجز وظیفه صدور گواهی های مالکیت فکری، مرجع مشاوره به رئیس جمهور و وزارت خانه ها و ادارات مربوطه می باشد.


انواع اظهارنامه در اداره ثبت اختراعات و علائم تجاری ایالات متحده آمریکا

اظهارنامه موقت Provisional Patent

اظهارنامه دائم (اصلی) Nonprovisional Patent

 

ثبت موقت اختراع

ثبت اختراع موقت ( Patent Provisional) در آمریکا به مخترع فرصت میدهد تاریخ اولویت اختراع خود رابا هزینه کمی برای مدت  یکسال ثبت کند.  دراین مدت مخترع میتواند بدون نگرانی اختراع خود را بازاریابی وکارهای ثبت طولانی مدت آنرا انجام دهد. در صورتی که ارزش اختراع تایید شد مخترع میتواند پیش از پایان یکسال مهلت نسبت به ثبت طولانی مدت آن (Patent Utility) در آمریکا و همچنین در کشورهای دیگر اقدام کند.

زمان فرایند ثبت اختراع در آمریکا حدود دو سال طول میکشد که بخاطر تعداد زیاد متقاضیان است

اظهارنامه موقت Provisional Patent

اداره ثبت اختراعات آمریکا این امکان را برای مخترعانی که به هر دلیلی مجبور هستند اختراع خود را پیش از تنظیم مدارک و ثبت اظهارنامه اصلی فاش کنند فراهم کرده که مستندات خود را به صورت اظهارنامه موقت در این اداره ثبت کنند. برای مثال چنانچه مخترعی بخواهد ایده نوآورانه خود را در کنفرانسی ارائه دهد اما هنوز اقدام به ثبت اختراع نکرده است، می تواند همان فایل ارائه خود را  (پاورپوینت) در اداره ثبت اختراعات آمریکا به صورت اظهارنامه موقت ثبت کند و سپس نسبت به تهیه مدارک مربوطه و ثبت اظهارنامه دائم اقدام کند.

مخترع از تاریخ ثبت اظهارنامه موقت ۱۲ ماه زمان دارد تا نسبت به ثبت اظهارنامه دائم اقدام کند و از مزیت تاریخ حق تقدم استفاده کند. در شرایط خاص این زمان میتواند تا ۱۴ ماه نیز افزایش پیدا کند. اظهارنامه موقت در اداره ثبت اختراعات آمریکا مشمول ارزیابی قرار نمی گیرد چرا که همانطور که قبلا اشاره شد امکان دارد مخترع در قالب استاندارد مدارک خود را ارائه نکرده باشد یا برای مثال هنوز نیاز به تحقیق بیشتر در مورد اختراع دارد.


اظهارنامه دائم (اصلی) Nonprovisional Patent

اظهارنامه اصلی که به اداره ثبت اختراعات آمریکا ارائه می شود باید دارای موارد زیر بر طبق اصول نگارش اختراع باشد:

شرح اختراع

ادعانامه

نقشه (در صورت نیاز)

جهت ارائه مدارک به اداره ثبت اختراعات آمریکا، مخترع می تواند به صورت حضوری به اداره مراجعه کند و یا مدارک را پست کند. همچنین امکان ارائه مدارک از طریق پایگاه الکترونیکی این اداره نیز وجود دارد. کلیه مدارک باید به زبان انگلیسی باشد و از نظر شکلی مطابق با قوانین مربوطه تنظیم شده باشد.


ثبت در معاهده پاریس

بر طبق معاهده پاریس، چنانچه بیش از ۱۲ ماه از تاریخ اظهار نامه ی ثبت اختراع نگذشته باشد، می توانید بر اساس همان تاریخ حق تقدم در اداره ثبت اختراع کشور ایران برای ثبت اقدام کنید. این مطلب در خصوص اختراعاتی که ابتدا در ایران ثبت شده باشند و پس از آن بخواهند در کشور آمریکا (یا هر کشور دیگر عضو معاهده پاریس ) ثبت شوند نیز صدق می کند.

در این میان یک استثنا وجود دارد و آن دفتر ثبت اختراعات اروپا یا همان European Patent Office می باشد. چنانچه مخترعی اختراع خود را در دفتر EPO به ثبت برساند، آن اختراع در کلیه کشور های اروپایی عضو EPO به ثبت رسیده و قابل حمایت خواهد بود.

جهت حمایت بین المللی از اختراع بهترین گزینه برای مخترعان معاهده همکاری ثبت اختراع PCT می باشد.



 PCT يك معاهده جهت ثبت اختراع بين المللی است كه سيستمي را براي تسليم اظهارنامه هاي بين المللي اختراع در اختيار متقاضيان قرار مي دهد و به آنها اجازه مي دهد كه براساس يك اظهارنامه بين المللي واحد براي كسب گواهي ثبت اختراع (پتنت) در كشورهاي مختلف اقدام نمايد.

PCT مسير كسب حمايت از اختراع را در كشورهاي مختلف كوتاه تر كرده و آن را براي

:۱) استفاده كنندگان از اين سيستم و ۲) ادارات ملي ثبت اختراع، كاراتر و اقتصادي تر مي سازد.

با اينكه PCT مسير را كوتاه تر و ساده تر مي كند ولي تصميم گيري در مورد اعطاء گواهي ثبت اختراع در حيطه اختيارات ادارات ملي ثبت اختراع كشورهاي عضو و يا ادارات منطقه اي ثبت اختراع مي باشد.

به طور كلي فرايند PCT از مراحل اصلي زير تشكيل شده است:

الف) تسليم اظهارنامه ملي اختراع

تسليم اظهارنامه ملي به ادارات ملي اختراع كشورهاي عضو معاهده يا تسليم اظهارنامه منطقه اي ادارات منطقه اي عضو

معمولاً، شما اولين اظهارنامه اختراع خود را بعد از تنظيم، تسليم اداره ملي و يا منطقه اي ثبت اختراع مي كنيد كه اين اظهارنامه معمولاً با عنوان اظهارنامه ملي و يا منطقه اي ناميده مي شود و به طور كلي، اغلب شامل موارد زير است:

درخواست

شرح يا توصيف اختراع

ادعا يا ادعاها

چكيده اختراع

نقشه يا نقشه هاي فني (در صورت لزوم)

ب) فاز بين المللي

تسليم اظهارنامه بين المللي

گزارش جستجوي بين المللي (ISR) و اظهار نظر كتبي

انتشار بين المللي

جستجوي بين المللي تكميلي (اختياري)

بررسي مقدماتي بين المللي (اختياري)


بر اساس محتواي اظهارنامه ملي متقاضي مي تواند يك اظهارنامه PCT تنظيم كند و در هر زماني كمتر از ۱۲ماه از تاريخ تسليم اظهارنامه ملي يا ادعاي حق تقدم به اداره دريافت كننده، كه همان اداره ملي يا منطقه اي ثبت اختراعات است، تسليم كند. همچنين متقاضي مي تواند مستقيماً اظهارنامه PCT خود را به دفتر بين المللي سازمان جهاني مالكيت معنوي تسليم كند. یک اظهارنامه PCT همان اعتبار، اظهارنامه ملی در هر یک از کشورهای عضو معاهده را دارد. هر اظهارنامه PCT بایستی مشمول جستجوی بین المللی قرار گیرد. جستجوی بین المللی توسط برخی از ادارات ملی و یا منطقه ای انجام می گیرد که توسط WIPO به عنوان مراجع ذيصلاح جستجوی بین المللی انتخاب شده اند. پس از سپری شدن ۱۶ ماه از تاریخ تسلیم اظهارنامه ملی، گزارش جستجوی بین المللی و یک اعلام نظر کتبی توسط مرجع جستجوی بین المللی برگزیده ارسال خواهد شد. متقاضی همچنین می تواند درخواست جستجوی بین المللی تکمیلی را داشته باشد. چنانچه متقاضي از اظهار نظر كتبي مرجع جستجوي بين المللي مجاب نشود، مي تواند به دلخواه و با ارائه تقاضا انجام بررسی مقدماتی بین المللی را تقاضا كند. بررسی مقدماتی بین المللی پس از اتمام دوره ۳۰ ماهه از تاریخ تسلیم اظهارنامه ملی به طور عمومی منتشر خواهد شد. بررسی مقدماتی بین المللی نیز توسط برخی ادارات ملی و منطقه ای که توسط WIPO منصوب شده اند، انجام می گیرد و در آن به طور صريح و كتبي در مورد قابلیت ثبت و یا عدم قابلیت ثبت اظهارنامه بین المللی به عنوان اختراع اظهار نظر می شود. اين اظهار نظر متقاضي را در مورد امكان دريافت گواهي ثبت اختراع در كشورهاي تعيين شده مطلع مي كند و از طرفي در صورت ورود به فاز ملي به ادارات ملي و منطقه اي ثبت اختراع در ارزيابي ادعاي اختراعي كمك خواهد كرد. اما بايستي در نظر داشت كه اين اظهار نظر براي ادارات ملي كشورها الزام آور نيست. پس از سپري شدن ۱۸ ماه از تاريخ تسليم اظهارنامه ملي و يا ادعاي حق تقدم، WIPO اظهارنامه بين المللي را بر روي پايگاه اطلاعات اختراعات خود (PATENTSCOPE) منتشر مي كند كه مي تواند همراه با گزارش جستجوي بين المللي باشد.


مزاياي PCT چيست؟

معاهده همكاري اختراع يا همان PCT، سنگ بناي سيستم بين المللي اختراع است كه يك سيستم جهاني را براي ساده تر كردن تسليم اظهارنامه ها فراهم كرده است. از مزاياي اين سيستم مي توان به موارد ذيل اشاره كرد:

سهولت در تسليم اظهارنامه ثبت اختراع به ادارات ملي و يا منطقه اي

جلوگيري از صرف هزينه هاي اضافي و فراهم كردن شرايط و زمان اضافي براي تجديد نظر و اعمال اصلاحات در مدارك و مستندات اظهارنامه ثبت اختراع

ايجاد شرايطي در مورد تصميم گيري براي ثبت و يا عدم ثبت اختراع

فراهم كردن شرايطي براي دانشگاهها، مؤسسات تحقيقاتي و شركت هاي بزرگ براي سهولت در كسب حمايت بين المللي اختراع

سهولت در تسليم اظهارنامه ثبت اختراع به ادارات ملي و يا منطقه اي

يك اظهارنامه بين المللي واحد همان اعتبار قانوني اظهارنامه ملي را در هر يك از كشورهاي عضو دارد. بدون سيستم PCT، شخص متقاضي بايستي در هر كشور مطبوع، يك اظهارنامه جداگانه تنظيم و تسليم كند. در واقع اگر متقاضي در هريك از كشورهاي مطبوع به طور جداگانه اظهارنامه تسليم كند حدود ۴،۰۰۰ برگه بايستي تنظيم مي كرد در صورتي كه اين تعداد در سيستم PCT به تقريباً ۳۰ برگه كاهش يافته است.

جلوگيري از صرف هزينه هاي اضافي و فراهم كردن شرايط و زمان اضافي براي تجديد نظر و اعمال اصلاحات در مدارك و مستندات اظهارنامه ثبت اختراع

از ويژگي برجسته سيستم PCT، به تعويق انداختن و در برخي موارد صرفه جويي در هزينه هاي ناشي از ثبت بين المللي اختراع است كه در مقايسه با كنوانسيون پاريس كه متقاضي بايستي حداكثر تا ۱۲ ماه بعد از تسليم اظهارنامه ملي و يا ادعاي حق تقدم در يك اداره ملي با پرداخت هزينه در كشور مطبوع پروسه ثبت اختراع را شروع كند، اين مدت در سيستم PCT 30 ماه است.

به علاوه، متقاضي به دليل داشتن زمان اضافي مي تواند:

اختراع خود را توسعه دهد و يا اصلاح و تكميل كند؛

براي اختراع خود سرمايه گذار، شريك و حامي مالي پيدا كند؛

امكانات تجاري اختراع خود را بررسي كند.


نقش WIPO در سيستم PCT :

مسئوليت هماهنگي بين المللي و مديريت سيستم PCT به عهده سازمان جهاني مالكيت معنوي مي باشد. همچنين اين سازمان مجمع PCT، گروه كاري PCT و جلسات مراجع بين المللي را سازماندهي مي كند. به علاوه سازمان جهاني مالكيت معنوي در قبال هر يك از اظهارنامه هاي PCT مسئوليت هاي زير را به عهده دارد:

دريافت و نگهداري تمام مدارك و مستندات اظهارنامه هاي بين المللي؛

بررسي شكلي اظهارنامه هاي بين المللي؛

انتشار اظهارنامه بين المللي بر روي پايگاه داده هاي پتنت PATENTSCOPE ؛

انتشار اطلاعات اظهارنامه هاي بين المللي مطابق قوانين و مقرارت PCT؛

ترجمه بخش هاي مختلف اظهارنامه بين المللي به زبان انگليسي يا فرانسه، درصورت لزوم؛

ارسال مدارك به ادارات و اشخاص حقيقي و حقوقی

ارائه مشاوره حقوقي به ادارات و اشخاص حقيقي، در صورت درخواست.


اظهارنامه بين المللي اختراع:

اظهارنامه اي براي حمايت از يك مخترع كه براساس ضوابط و مقرارت معاهده همكاري اختراع (PCT) تنظيم و تسليم مي شود و به طور معمول شامل: درخواست، توصيف و شرح اختراع، ادعا يا ادعاها، نقشه هاي فني (درصورت لزوم) و چكيده اختراع مي باشد.

دفتر بين المللي:

منظور دفتر بين المللي سازمان جهاني مالكيت معنوي است. علاوه بر نقش اداره دريافت كننده اظهارنامه هاي بين المللي از تمام كشورهاي عضو معاهده، اين دفتر همچنين به برخي از ضوابط اداري مربوط به اظهارنامه هاي بين المللي كه در ساير ادارات ملي تنظيم شده است، رسيدگي مي كند.

تاريخ تسليم بين المللي:

همان تاريخ دريافت اظهارنامه بين المللي توسط اداره دريافت كننده است، منوط به اين كه در آن تاريخ، اظهارنامه بين المللي تمام شرايط موجود در قانون PCT را احراز كرده باشد.

مرجع بين المللي:

به سازماني كه عهده دار وظايف خاصي براساس ضوابط و مقررات PCT باشد، كه اداره دريافت كننده، مرجع جستجوي بين المللي، مرجع بررسي مقدماتي بين المللي و دفتر بين المللي، هر كدام مي تواند به عنوان مرجع بين المللي باشند.

فاز بين المللي:

روندي شامل چهار مرحله اصلي: تسليم اظهارنامه بين المللي و رسيدگي به آن توسط اداره دريافت كننده؛ انجام و ارائه گزارش جستجوي بين المللي و اظهار نظر كتبي توسط مرجع جستجوي بين المللي؛ انتشار بين المللي اظهارنامه بين المللي و اسناد مربوط به آن به همان ترتيبي كه براي ادارات تعيين شده و منتخب ارسال شده است؛ و انجام بررسي مقدماتي بين المللي به درخواست و دلخواه متقاضي توسط مرجع بررسي مقدماتي بين المللي

مرجع بررسي مقدماتي بين المللي:

يك مرجع ( اداره ملي و يا منطقه اي ) منصوب شده توسط هيئت مديره PCT براي انجام بررسي مقدماتي بين المللي و ارائه گزارش در مورد قابليت ثبت ادعاي اختراع.

مرجع جستجوي بين المللي:

يك مرجع ( اداره ملي و يا منطقه اي) منصوب شده توسط هيئت مديره PCT براي انجام جستجوي بين المللي و ارائه گزارش جستجوي بين المللي و اظهار نظر كتبي در مورد آن گزارش.

گزارش جستجوي بين المللي:

گزارشي كه توسط مرجع جستجوي بين المللي ارائه مي شود و در آن با نشانگذاري خاص ارتباط بين تازگي، گام اختراعي و قابليت كاربرد صنعتي هر يك از ادعاهاي اختراع با دانش پيشين مرتبط با ادعاي اختراع مشخص مي شود.

گزارش بررسي مقدماتي بين المللي:

گزارشي كه به دلخواه و درخواست متقاضي توسط مرجع ذيصلاح بررسي مقدماتي بين المللي ارائه مي شود و با بررسي شروط تازگي، گام اختراعي و قابليت كاربرد صنعتي براي هر كدام از ادعاهاي اختراع، اظهار نظر كتبي در مورد قابليت ثبت ادعاهاي اختراع بيان مي شود كه البته اين اظهار نظر براي ادارت ملي و منطقه اي الزام آور نمي باشد.

انتشار بين المللي:

دفتر بين المللي سازمان جهاني مالكيت معنوي اظهارنامه بين المللي را بلافاصله بعد از اتمام ۱۸ ماه از تاريخ ادعاي حق تقدم افشاء و منتشر مي كند. اظهارنامه بين المللي منتشر شده، تمام متون تسليم شده توسط متقاضي، گزارش جستجوي بين المللي و هر نوع اصلاح ادعاها توسط متقاضي طبق ماده ۱۹ قانون و نيز هر گونه بيانيه طبق بند ۴٫۱۷ آيين نامه اجرايي قانون PCT را شامل مي شود. در صورتي كه اظهارنامه بين المللي به يكي از زبان هاي عربي، چيني، ژاپني، روسي، آلماني، فرانسوي، اسپانيائي و يا انگليسي باشد، به همان زبان منتشر مي شود.

اداره دريافت كننده:

اداره ملي، سازمان بين المللي و يا چند دولتي كه اظهارنامه بين المللي را دريافت و براساس قوانين و آيين نامه هاي PCT به آنها رسيدگي مي كند.

اداره منتخب:

اداره ملي يك كشور و يا اداره وابسته به يك دولت، كه توسط متقاضي بعد از انجام بررسي مقدماتي بين المللي براي كسب حمايت اختراع انتخاب مي شود.

اداره تعيين شده:

اداره ملي يك كشور و يا اداره وابسته به يك دولت، كه در اظهارنامه بين المللي براساس فصل يك قانون PCT تعيين شده است.

كشور تعيين شده:

كشور عضو معاهده PCT كه توسط متقاضي در اظهارنامه بين المللي براي كسب حمايت اختراع تعيين مي شود.

متقاضي:

هر شخص حقيقي و يا مؤسسه حقوقي كه در اظهارنامه بين المللي به عنوان متقاضي معرفي شود، به شرطي كه حداقل يكي از متقاضيان مليت و يا شهروندي يكي از كشورهاي عضو معاهده را داشته باشد.

اظهارنامه ملي:

يك اظهارنامه براي ثبت اختراع ملي يا منطقه اي، به غير از اظهارنامه اي كه براساس معاهده PCT تنظيم مي شود.

ادعاي حق تقدم:

چنانچه متقاضي قبل از اتمام ۱۲ ماه پس از تسليم اظهارنامه در يكي از كشورهاي عضو كنوانسيون پاريس، اظهارنامه مربوط به همان اختراع را در كشور ديگر عضو كنوانسيون تسليم نمايد مي تواند با ارائه مدارك اظهارنامه اوليه خود در اين مدت نسبت به ساير افراد داراي حق اولويت باشد.


کانون پتنت ایران

یکی از مهم‌ترین الزامات و پیش‌نیازهای ورود محصولات دانش‌بنیان به بازارهای بین‌المللی اطمینان از حفاظت از حقوق مالکیت فکری و اثبات حق مالکیت فناوران و شرکت‌ها بر آنهاست. از این رو نظام‏های مالکیت فکری و به ویژه نظام ثبت اختراع (پتنت) برای ثبت رسمی این دستاورد‌ها و احراز مالکیت افراد بر نوآوری‏‌ها و ابتکاراتشان در کشورهای مختلف ایجاد شده است. عدم توجه به قوانین مالکیت فکری در بازار بین‌الملل می‌تواند خسارات زیادی را از جمله افشا شدن فناوری در بازر هدف و یا مورد پیگرد قرار گرفتن از طرف رقبا و سازندگان محصولات مشابه گردد. 

از مهم‌ترین ماموریت‌های کانون پتنت ایران، حمایت از ثبت اختراع در ادارات ثبت اختراع بین المللی می‌باشد. از مزایای ثبت اختراع، عدم افشای نتایج با ارزش حاصل از تحقیقات شرکت‌های دانش‌بنیان و یا پایان‌نامه‌های دانشجویی در قالب مقاله؛ و کمک به تجاری‌سازی دستاوردهای پژوهشی پژوهشگران و نخبگان علمی و صنعتی است. به همین منظور و در راستای حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از مخترعانی که قصد دارند در دفا‌تر ثبت اختراع بین المللی اختراع خود را ثبت نمایند، حمایتی در قالب آیین‌نامه حمایت از ثبت اختراع خارجی صورت می‌گیرد.

نقص در مدارک ارسالی

چنانچه مدارک ارسال شده ناقص باشد به پرونده ارائه شده شماره و تاریخ اظهارنامه تعلق نخواهد گرفت و برای شخص ابلاغیه رفع نقص ارسال می شود تا نسبت به اصلاح مدارک در محدوده زمانی مقرر اقدام کند. در ادامه ادعا یا ادعاهای مطرح شده با اختراعات قبلی بررسی میشود و نمونه های موجود به مخترع ابلاغ می گردد و مخترع می تواند نسبت به نمونه های داده شده اعتراض کند.

این پروسه ادامه پیدا می کند تا نتیجه نهایی بررسی شرایط ثبت ادعاهای انجام شده مشخص شود که می تواند منتج به گواهی ثبت اختراع آمریکا گردد یا پرونده بسته شود.